« حق پو »

وقت سخن نترس،بگو آنچه گفتنی است.شمشیر روز معرکه زشت است درنیام

« حق پو »

وقت سخن نترس،بگو آنچه گفتنی است.شمشیر روز معرکه زشت است درنیام

«  حق پو  »
آخرین نظرات
  • ۱۵ دی ۹۵، ۲۱:۲۵ - متیو تل
    به به
  • ۲ آذر ۹۵، ۱۲:۴۴ - فاطمه غلامی
    دقیقا
نویسندگان

این روزها معمولا تمامی اخبار و رسانه های داخلی و حتی خارجی صحبت از انتخابات مجلس دهم در جمهوری اسلامی ایران را در برنامه های خود گنجانده اند. براستی اگر دقیق شویم این موضوع دارای اهمیت فراوانی است. چرا که مردم با انتخاب نمایندگان خود در پارلمان بنوعی سرنوشت چهار ساله خود را به دست آنان می سپارند. از تصمیمات جزئی گرفته تا تصمیماتی که به حیات ملت، استقلال، عزت و شرفشان پیوند خورده است.مطالبی که ذیلا در شش بند نگاشته ایم، گفتاریست از قسمتی از فصل هفتم کتاب «آئین زندگی/اخلاق کاربردی» تألیف استاد احمدحسین شریفی، که با اوضاع این روزهای ملت سرافرازمان مناسبت بیشتری دارد. فلذا غرض از درج آن قدمیست که نگارنده وبلاگ در جهت رسالت آگاهی بخشی یک دانشجوی ایرانی، برداشته است. امید که مورد عنایت هموطنان عزیز علی الخصوص جوانان گرامی این مرزوبوم واقع گردد.

اول رعایت تناسب میان فرد و مسئولیت مورد نظر: 

     حضرت یوسف (ع) زمانی که خود را برای مسئولیت خزانه داری معرفی می کرد، به دو ویژگی خود که متناسب با این مسئولیت هستند، یعنی امانتداری و آگاهی، اشاره کرد و گفت : « مرا سرپرست خزاین سرزمین (مصر) قرار ده، که نگهدارده و آگاهم.» {1}

یکی از ملاک های انتخاب افراد برای پست های مختلف، تناسب ویژگی ها و تخصص های آنان با پست و مسئولیت مورد نظر است. عدم رعایت این شرط موجب هدر رفتن نیروها و ضایع شدن امکانات و یأس و نا امیدی متخصصان و دهها آفت و آسیب اجتماعی و روحی دیگر خواهد شد. فرض کنید که اگر ریاست سازمان نظام پزشکی کشور را به یک مهندس نمونه کشاورزی واگذار کنند، و یا بالعکس ریاست یک سازمان کشاورزی را به یک فوق تخصص قلب و عروق بسپارند، معلوم است که چه آفات و مشکلاتی پدید خواهد آمد. این افراد هرچند در حرفه ی خود ممکن است بسیار موفق و خدمتگذار باشند، اما تخصص ها و توانمندی های آنان تناسبی با چنان پست هایی ندارد و به احتمال قریب به یقین نمی توانند در آن زمینه ها مسئولان موفقی باشند. امکانات و نیروهای متخصص در آن حوزه ها را نمی توانند بخوبی شناسایی کرده و به کار گیرند.


     دوم توجه به سوابق کاری و تجربه : تجربه یکی دیگر از ویژگی های لازم برای انتخاب مسئولان است. به هر اندازه ای که یک فرد از تجربه ی بیشتری برخوردار باشد، به همان اندازه نیز می تواند زیرمجموعه خود را کنترل و هدایت کند. امام علی (ع) در این باره، به مالک اشتر توصیه می کند که اهل تجربه را بکار گیرد. و از تجارب آنان بخوبی بهره گیرد: « و توخ منهم اهل التجربة والحیاء.» {2}

البته، همانگونه که میبینیم امام علی (ع) در کنار «تجربه» مسئله «حیا» را نیز یادآور می شود؛ زیرا روشن است که افراد با تجربه اگر ناپاک باشند، به مراتب خطرناکتر . مخرب تر از دیگران خواهند بود. به قول سنایی :« چو دزدی با چراغ آید گزیده تر برد کالا» حاکمان و مسئولان اگر درکنار تجربه از تعهد لازم برخوردار نباشند، با توجه به آگاهی به خلأ های قانونی و پیچ  و خم های قوانین، بهتر از هرکسی می توانند به ملت و اموال عمومی خیانت کنند.


     سوم توجه به اصالت خانوادگی: یکی دیگر از ملاک های انتخاب مسئولان، توجه به اصالت خانوادگی افراد است. کسی که برای واگذاری مسئولیتی انتخاب می کنیم، باید از هر نظر شایسته باشد. به ندرت اتفاق می افتد افرادی که از خانواده های ناصالح هستند، به صلاح گرایش یابند؛ زیرا خانواده و تربیت خانوادگی یکی از مهمترین عوامل شکل دهنده ی شخصیت افراد است. به همین دلیل است که امام علی (ع) در نامه خود به مالک اشتر می فرماید : « به کسانی نزدیک شو که گوهری نیک دارند و از خاندانی پارسایند و از سابقتی نیکو برخوردارند» {3}. البته باید توجه داشت که به صرف اصالت خانوادگی نمی توان به کسی اعتماد کرد؛ و هرگز نباید نقش اختیار و آگاهی افراد را در زندگی نادیده گرفت. یک فرد ممکن است همچون پسر نوح، خاندان نبوت و هدایت را رها کند و به اختیار خود راه شقاوت را در پیش گیرد. همچنین به صرف اینکه کسی از خانواده های ناصالح و بی تقواست، نمی توان گفت که او نیز حتما راه انحراف را در پیش خواهد گرفت؛ زیرا یک فرد ممکن است همچون حنظله باشد که پدر او ابی عامر، از منافقان و فاسقان بود، اما خودش در شب زفاف، حجله عروسی را رها کرد و به میدان جنگ شتافت و در جنگ احد، در رکاب پیامبر گرامی اسلام (ص) به شهادت رسید و به این افتخار نائل شد که ملائکه او را غسل دادند و پیامبر(ص) نیز او را ملقب به «غسیل الملائکه» گرداندند. {4}


     چهارم توجه به سوابق دینی و اخلاقی : کسی که به دین و ضوابط دینی اخلاقی پایبند نباشد، نه می تواند به درستی به مردم خدمت کند و نه می تواند احکام دینی را در جامعه اجرا کند و نه می تواند گامی در جهت توسعه ی اخلاقی جامعه بردارد. کسی که در برابر خداوند خود را مسئول نداند، هرگز خود را در برابر مردم نیز مسئول نخواهد دانست؛ هرچند ممکن است برای ظاهر سازی و مردم فریبی چنین وانمود کند که مدافع حقوق مردم و جامعه است؛ اما اگر کوچکترین فرصت به دست آورد، از هیچ خیانتی به مردم و جامعه فروگذار نخواهد کرد. بنابراین هریک از ما اخلاقا وظیفه داریم که به سهم خود از حضور چنین افراد سست ایمان و غیر معتقدی در مسئولیت های جامعه اسلامی جلوگیری کنیم. حضور چنین کسانی در جمع مسئولان کشور اسلامی، زمینه را برای فتنه انگیزی دشمنان دین فراهم خواهد کرد. قرآن کریم، درباره حضور سست ایماناندر جمع مومنان می فرماید: « اگر آنان همراه شما (به سوی میدان جهاد) خارج می شدند، جز اضطراب و تردید، چیزی بر شما نمی افزودند؛ و به سرعت در بین شما به فتنه انگیزی (و ایجاد تفرقه و نفاق) می پرداختند؛ و در میان شما کسانی (سست و ضعیف) هستند که به سخنان آنان کاملا گوش فرا می دهند؛ و خداوند ظالمان را می شناسد.» {5}

امام علی (ع)، در نامه خود به مالک اشتر او را از بکارگیری افراد سست ایمان و دارای سوء سابقه بر حذر داشته و می فرمایند : « بدترین وزیران تو، کسی است که پیش از تو وزیر بدکاران بوده و آنکه در گناه آنان شرکت نموده. پس مبادا چنین کسان محرم تو باشند که آنان یاوران گناهکاران اند، و ستمکاران را کمک کار، و تو جانشینی بهتر از ایشان خواهی یافت که در رأی وگذاردن کار چون آنان بود، و گناهان و کردار بد آنان را بر عهده ندارد. آنکه ستمکاری را در ستم یار نبوده، و گناهکاری را در گناهش مددکار. بار اینان بر تو سبک تر است، و یاری ایشان بهتر، و مهربانی شان بیشتر و دوستی شان با جز تو کمتر. پس اینان را خاص خلوت خود گیر و در مجلس هایت بپذیر. {6}

 بنابراین یکی از وظایف اخلاقی ما این است که در انتخاب افراد، سوابق ایمانی و اخلاقی و انقلابی آنان را به عنوان یک شاخص مهم همواره در نظر بگیریم. کسی که همواره خداوند را حاضر و ناظر همه ی اعمالش می بیند، هرگز ظلم و خیانت را روا نخواهد دانست. کسی که مرگ و قیامت و صراط را باور دارد، و می داند که باید در برابر همه حرکات و سکناتش پاسخگو باشد. هرگز خیال سوء استفاده از مقام و مسئولیت را به خود راه نمی دهد. کسی که خود عملا به موازین اخلاقی و ایمانی پایبند باشد، نه تنها با گفتار بلکه با رفتار خود، زمینه توسعه ی اخلاق و معنویت را در جامعه فراهم می کند. امیرمومنان علی (ع)، درباره علت در نظر گرفتن این ویژگی می فرمایند: « به درستی که اخلاق آنان گرامی تر است و آبروشان محفوظ تر و طمعشان کمتر و عاقبت نگریشان فزون تر.» {7}

     

     پنجم خودداری از انتخاب نالایقان : در نظام اسلامی، همه مناصب و مسئولیت ها امانت و ودیعه ی الهی به شمار می روند؛ پس باید به شدت مراقب بود که امانت الهی را به دست چه کس یا کسانی می سپاریم. ابن عباس از پیامبر اکرم (ص) نقل می کند که فرمود: «کسی که فردی را در قومی به کار گیرد که در میان آنان کسانی هستند که خداوند از آنان راضی تر است، پس به خداوند خیانت کرده است.» {8}

از سوی دیگر، کسانی هم که خود را در معرض انتخاب مردم یا تصدی یک پست و مقام حکومتی قرار دهند، باید بدانند که آنان نیز اگر بهتر از خود را برای چنان مسئولیت هایی سراغ دارند، وگرنه اینان نیز مشمول خیانت در امانت الهی و آن مقام را ظالمانه اشغال کرده اند. امام صادق (ع) در این باره، می فرماید: «کسی که مردم را به سوی خود بخواند، درحالی که داناتر از او در میان مردم باشد، بدعت گذار و گمراه است.» {9} امام علی (ع) درباره ی پرهیز از انتخاب افراد نالایق، میفرماید: «سزاوار نیست بخیل، بر ناموس و جان و غنیمت ها و احکام مسلمانان، ولایت یابد و امامت آنان را عهده دار شود تا در مال های آنها حریص گردد. ونه نادان تا به نادانی خویش مسلمانان را به گمراهی برد؛ و نه ستمکار تا به ستم عطای آنان را بِبُرد؛ و نه بی عدالت در تقسیم مال، تا به مردمی ببخشد و مردمی را محروم سازد؛ و نه آنکه به خاطر حکم کردن رشوت ستاند تا حقوق را پایمال کند، و آن را چندان که باید نرساند؛ و نه آنکه سنت را ضایع سازد، و امت را به هلاکت اندازد.» {10}


     ششم مشورت و رایزنی : از آنجا که همه از تخصص و آگاهی لازم برای شناخت مدیران و مسئولان لایق و مناسب برای مناصب حکومتی برخوردار نیستند، عاقلانه ترین راه این است که با صاحبنظران و آگاهان و دلسوزان مشورت کنند و از راهنمایی ها و هدایت های آنان بهره مند شوند. تک تک آرای ما در سرنوشت کشورمان تأثیر دارد و از طرفی در روز قیامت نیز باید پاسخگوی آرای خود باشیم. بنابراین عقل و دین حکم می کند که ناآگاهانه و سطحی با انتخابات برخورد نکنیم. اگر خودمان کاندیداها را نمی شناسیم و از توانمندی ها و قابلیت های آنان آگاهی نداریم، لازم است با دیگران به مشورت پرداخته و بهترین ها را برگزینیم. مشورت با دیگران هرچند صد در صد حقیقت و واقعیت را برای ما نشان ندهد، اما اولا، ضریب خطا را به شدت کاهش می دهد و ثانیا، درصورت مشورت با نیک خواهان و افراد با صلاحیت، در پیشگاه خداوند معذور خواهیم بود. روشن است که طرف مشورت باید شرایط لازم را داشته باشد. امام علی (ع) در نامه خود به مالک اشتر، برخی از شرایط افراد مورد مشورت را چنین بیان نموده اند:« و بخیل را در رأی زنی خود در میاور که تو را از نیکو کاری بازگرداند، و از درویشی می ترساند؛ و نه ترسو را تا در کارها سست نماید، ونه آزمند را تا حرص ستم را برایت بیاراید...» {11}

 

پانویس ها:

1- اجعلنی علی خزائن الأرض انی حفیظٌ علیمٌ. (یوسف-12: 55)

2- نهج البلاغه، نامه 53، ص 332.

3- همان، ص330

4- بنگرید به : جعفر مرتضی العاملی، الصحیح فی سیرة النبی الأعظم، ج4، ص 264.

5- سوره توبه (9):47

6- نهج البلاغه، نامه 53،ص328

7- همان، نامه 53، ص 332

8- محمد باقر مجلسی، بحارالأنوار،ج23،ص75،باب3،حدیث24.

9- همان،ج78،ص259،باب23،حدیث108

10- نهج البلاغه، ترجمه سید جعفر شهیدی، خطبه 131، ص 129 و 130.

11- همان، ص 328.




نظرات  (۳)

اشخاصی با این خصوصیات وجود داره معرفی کنید!
پاسخ:
با توجه معیارایی که گفته شد باید جستجو کرد. شخص خاصی مد نظر این گفتار نیست.
۳۰ دی ۹۴ ، ۱۷:۳۱ فرهاد واحدی

نپسندیدم . اما علت را بعد از اینکه بیشتر از روحیات همدیگر خبردار شدیم می گویم

شرح این را گفتمی من از مری

لیک ترسم تا نلغزد خاطری

نکته‌ها چون تیغ پولادست تیز

گر نداری تو سپر وا پس گریز

پیش این الماس بی اسپر میا

کز بریدن تیغ را نبود حیا

پاسخ:
سپاسگزارم دوست من.
طولانی بود فقط عنواناشو خوندم
پاسخ:
سپاس.

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">